Registratiefabriek
Behaalde resultaten
In 2,5 jaar zijn de doelstellingen van de Registratiefabriek gehaald. Er zijn in 2022 en 2023 zelfs iets meer objecten door de projectmedewerkers geregistreerd dan vooraf vastgesteld, namelijk 50.931 in plaats van 49.820. Er zijn daarnaast inmiddels 148.203 foto's, dia's, affiches en informatiebrochures extern gedigitaliseerd en in Atlantis geladen.
Een extra effect van het project is dat alle depots in Utrecht, Maarsbergen en Blerick zijn opgeruimd en alle objecten verantwoord zijn verpakt en opgeborgen zodat behoud voor toekomstige generaties beter gewaarborgd is. Ook is goed inzicht ontstaan in de omvang en aard van de ondersteunende en af te stoten collecties.
Crowdsourcing
In maart 2023 is de afdeling Collecties van start gegaan met een pilot van het crowdsourcingproject. De ambitie is om de ca. 150.000 gedigitaliseerde foto’s middels crowdsourcing te laten beschrijven. In deze periode heeft het museum een groep van 10 enthousiaste vrijwilligers met specifieke spoorkennis om zich heen verzameld die aan dit pilotproject meewerkt.
Dit zijn voor een deel vrijwilligers die al aan het Spoorwegmuseum verbonden zijn en die bijvoorbeeld met de bibliotheek- of postzegelcollectie werken. Voor een ander deel zijn het mensen die bekend zijn bij het museum vanuit de Vriendenvereniging of waarmee regelmatig mee wordt samengewerkt.
Fotoalbums Werkspoor
Het Spoorwegmuseum heeft ervoor gekozen om dit pilotproject te beginnen met 68 fotoalbums van fabrikant Werkspoor. Deze albums, met hoofdzakelijk fabrieksfoto’s van het rollend materieel, zijn eenvoudig om mee te beginnen zodat de vrijwilligers zich de manier van werken makkelijk eigen konden maken. Het is de bedoeling dat gaandeweg de groep crowdsourcers wordt uitgebreid.
Naast spoorwegmaterieel zal men ook foto’s van bruggen, vliegtuigen, bussen en trams tegenkomen. Nadat de groep vrijwilligers in mei 2023 een voorlichtingsbijeenkomst en instructiecursus heeft gevolgd is men daadwerkelijk begonnen met het beschrijven van de foto’s. Iedere vrijwilliger heeft een album toegewezen gekregen en kan vanuit huis, via een online module, deze prachtige foto’s beschrijven.
Restauraties en collectiebeheer
Restauratie Mat'36 NS 252
Het was een race tegen de klok, maar in 2023 werd - net op tijd voor opening van de tentoonstelling 'Onder Hoogspanning' - de Mat'36 252 naar het museum in Utrecht overgebracht.
Het restauratieproject van de 252 wordt mogelijk gemaakt door de STIchting tot Behoud van Af te voeren Nederlands Spoorwegmaterieel (STIBANS) en de Vereniging Vrienden van het Spoorwegmuseum en werd vastgelegd in een documentaire.
Proef laseren
Begin december was een gedeelte van het perron aan het Maliebaanstation afgezet en liepen er mannen met donkere brillen rond. Er werd roest verwijderd van de blanke metalen onderdelen van de Blikken Tinus en Grote Groene. Dit werd gedaan met lasers, vandaar ook de beschermingsbrillen.
Het voordeel van het laseren is dat de laser meeloopt met het profiel van de ondergrond, het verwijdert de roest dus ook in alle putjes. Dit geeft minder slijtage en verwijdert de roest ook in alle kleine hoekjes en randen. Na het laseren werd het metaal ingesmeerd met olie, dat na verharding een beschermlaag vormt. De proef is geslaagd.
Aanwinsten en schenkingen
Net als elk jaar kon het Spoorwegmuseum weer een aantal nieuwe aanwinsten aan de collectie toevoegen. De meeste nieuwe objecten werden door middel van schenking opgenomen in de collectie. Een aantal bijzondere aanwinsten vermelden we hier.
Modeltreinen
Een 94-jarige modelbouwer schonk een aantal kwalitatief excellente modellen van een Sik, montagewagen en locomotieven 1200 en 1100, die in de jaren 50 gebouwd zijn van materialen die in die tijd voorhanden waren zoals blik en koper.
Bordje station Nunspeet
Bij de start van de verbouwing van Station Nunspeet werd om een 'moment van oud naar nieuw' te markeren een oud NS-bord, dat het terrein van NS markeerde, overgedragen aan Hoofd Collecties Peter-Paul de Winter.
Koninklijke trein SR10
Opeens was het groot nieuws, het afscheid van de SR10, het huidige koninklijke rijtuig. Na het staatsbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Maxima aan België van 20 tot en met 22 juni is de SR10 met pensioen gegaan en wordt hij toegevoegd aan de collectie van het Spoorwegmuseum. De overdracht van het rijtuig zal in 2024 plaatsvinden.
Flessenpost
Het leest als een spannend boek. Bij werkzaamheden op station Leeuwarden vindt de aannemer tussen het puin een oude fles met briefjes erin. De briefjes bleken in 1891 geschreven te zijn en was dus flessenpost uit het verleden. Ruim 130 jaar na het verbergen van de fles werd deze door de CEO van ProRail John Voppen, in bijzijn van de nazaten van de briefschrijvers, geschonken aan het Spoorwegmuseum.
De monumentale perronkappen op station Leeuwarden zijn eind 19e eeuw gebouwd en waren toe aan renovatie. In februari 2021 is er een balk verwijderd uit de kap. Tijdens de demontage was er metselwerk van het stationsgebouw achtergebleven in de balk. Tussen het puin zag de aannemer iets afwijkends in het puin liggen. Het bleek een in papieren gewikkelde fles te zijn keurig met een touwtje ombonden. Jerry Huisman, archeoloog bij ProRail ging op onderzoek uit: "De fles is in de periode 1825 tot 1900 gemaakt. Op een van de briefjes staat de naam van Arnoldus ten Hulscher, die als Rijksbrievenbesteller werkte in Leeuwarden. Op dit briefje staat ook een datum, 25 november 1891. De handtekening van Arnoldus op het briefje is hetzelfde als zijn handtekening op een trouwakte van 18 mei 1881. Er is dus geen twijfel over mogelijk dat dit inderdaad flessenpost is uit 1891. Ik vind het mooi om te zien dat we ruim 130 jaar later nog eens terugdenken aan Arnoldus ten Hulscher, Lieuwe Brameijer, Rudolf Affolter en J. Postema. Zou dat ook hun bedoeling zijn geweest?"
Podcast
ProRail maakte een podcast over de flessenpost, ingesproken door Joost Prinsen. De podcast is hier te beluisteren.
Maquette station Maastricht
Dr. Ir Aldert P. Dreimuller schonk een maquette van station Maastricht zoals het er rond 1960 uitzag op schaal 1:160. Door de grote afmetingen werd alleen het stationsgebouw aan de collectie toegevoegd, deze is te zien in Loods Nijverdal.