Spring naar inhoud

Samenwerkingen & Partners

Droomsporen

Videomapping brengt Maliebaanstation tot leven

Op 29 november 2024 opende het Spoorwegmuseum de betoverende beleving Droomsporen in het historische Maliebaanstation. Met behulp van videomapping wordt het plafond van de stationshal omgetoverd tot een levend kunstwerk dat de rijke geschiedenis van het station tot leven brengt. Deze unieke ervaring is ontwikkeld in samenwerking met creatief collectief Mr.Beam en werd mogelijk gemaakt dankzij de genereuze steun van de VriendenLoterij en het BPD Cultuurfonds

Samenwerking HKU

Toekomstige mappings zullen vervaardigd worden door HKU studenten, waarbij in het maakproces docenten van de HKU, medewerkers van Mr.Beam en de inhoudelijke staf van het museum, begeleiding bieden. De samenwerking die we zijn aangegaan, heeft door de verankering in het curriculum een duurzaam karakter.

Vereniging Vrienden van het Spoorwegmuseum

HSM D 1920
De vrijwilligers zijn druk met het opknappen van het rijtuig

Inrichting HSM D 1920

Het museum is verheugd met de toezegging van de Vereniging Vrienden van het Spoorwegmuseum voor het financieel ondersteunen van twee projecten.

Allereerst dragen de Vrienden bij aan de inrichting van de HSM D 1920. Deze wagen is door de vrijwilligers prachtig opgeknapt en gaat gebruikt worden voor de ontvangst van schoolgroepen. Leerlingen kunnen hier in alle rust ontvangen en voorbereid worden op het educatieve programma dat ze gaan beleven. Met de bijdrage kan het museum de wagen inrichten, onder andere met een opengewerkt model van een stoomlocomotief en educatieve koffers.

Spoordieren

Daarnaast steunen de Vrienden het in 2025 te realiseren project 'Spoordieren'. Met deze bijdrage kan het museum weer stevige stappen zetten in het ontwikkelen van de educatieve en innovatieve ambities van het museum! In de ontwikkeling van Spoordieren wordt samengewerkt met ecologen van ProRail en Naturalis.

Met een museale educatieve familieprogrammering in de tuin van het museum, neemt het museum kinderen van 4 tot 8 jaar en hun (groot)ouders mee op avontuur langs alle Spoordieren. Dieren en het spoor delen dezelfde ruimte, wat soms tot uitdagingen leidt. Dassen graven burchten onder het spoor, waardoor verzakkingen ontstaan en treinen stil komen te liggen. Ooievaars bouwen nesten op bovenleidingen, wat kortsluiting en storingen kan veroorzaken. Om deze problemen te beheersen, zet ProRail verschillende innovaties in. Met slimme technologieën en diervriendelijke maatregelen werkt ProRail aan een veilige en soepele reis voor mens én dier. Met 'Spoordieren' wil het Spoorwegmuseum laten zien hoe mens en dier in balans blijven rond het spoor.

Documentaire 150 jaar Maliebaanstation

Samenwerking RTV Utrecht

In 2024 vierde het Spoorwegmuseum 150 jaar Maliebaanstation met een bijzondere documentaire, tot stand gekomen dankzij een waardevolle bijdrage van het K.F. Hein Fonds en in samenwerking met RTV Utrecht. De film belicht de rijke geschiedenis van het monumentale station en de betekenis ervan voor stad en spoor.

Door interviews, archiefmateriaal en unieke beelden uit het museum kwam het verhaal van de Maliebaan tot leven voor een breed publiek. De documentaire werd enthousiast ontvangen en uitgezonden op RTV Utrecht, waarmee het jubileumjaar een extra bijzonder tintje kreeg. Deze samenwerking onderstreept de kracht van cultuur en erfgoed in beeld.

Langste robottrein

Samenwerking met Stichting Leaphy

Op woensdag 28 februari werd het Spoorwegmuseum gevuld met meer dan 300 enthousiaste middelbare scholieren en hun zelfgebouwde Leaphyrobots. Samen waagden zij een poging om de langste robottrein ooit te maken. Een leerzame en feestelijke dag vol techniek, creativiteit en samenwerking.

De recordpoging vond plaats in nauwe samenwerking met Stichting Leaphy, die scholen stimuleert om met technologie en robotica aan de slag te gaan. Leerlingen uit Amersfoort, Nijkerk, Veenendaal en Utrecht kwamen samen om hun robots te laten rijden in één lange trein. Hoewel het record van 134 robots niet werd verbroken en de teller bleef steken op 88, was de sfeer uitgelaten en het enthousiasme groot. De eigenwijze robotjes maakten het spektakel alleen maar leuker.

De poging kreeg landelijke aandacht. Onder andere Radio 1, het AD, OV Nieuws en het RTL Ontbijtnieuws besteedden er aandacht aan. Op RTL was het evenement zelfs in meerdere ochtenduitzendingen te zien. Deze publiciteit zette niet alleen het Spoorwegmuseum op de kaart, maar liet ook zien hoe techniekonderwijs op een speelse manier jongeren kan inspireren. Voor de deelnemende leerlingen was het hoe dan ook een onvergetelijke dag in het museum.

Open Joodse Huizen

In samenwerking met Open Joodse Huizen was het Spoorwegmuseum op 2 mei 2024 voor het eerst een locatie binnen dit bijzondere herdenkingsprogramma. Het museum stond stil bij de levens van Joodse Utrechters en hun lot tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In de voormalige wachtkamers van station Maliebaan vonden twee indringende lezingen plaats. Conservator Evelien Pieterse vertelde over de spoorwegstaking van 1944 en de impact ervan op Joodse families. Journalist en publieksdienstmedewerker Bas Dekkers belichtte de geschiedenis van Joodse NS-medewerkers en vertelde het persoonlijke verhaal van Flora Snatager, stenotypiste bij de Nederlandse Spoorwegen. Juist op deze historische plek, van waaruit velen werden weggevoerd, kwamen verleden en heden op indrukwekkende wijze samen. 

Digitale rondleidingen

Rondleider Femke Lockefeer verzorgt een rondleiding op afstand.

Samenwerking met VindiQu

Dankzij de samenwerking met VindiQu verzorgt het Spoorwegmuseum digitale rondleidingen voor mensen in verzorgings- en bejaardentehuizen. Via een live videoverbinding worden bezoekers die zelf niet meer op pad kunnen, toch meegenomen door het museum. Het museum draagt hiermee graag bij aan verbinding en cultuurbeleving op afstand – voor iedereen, ongeacht mobiliteit of leeftijd.

Utrechters praten met Utrechters

Taal Doet Meer

Op 9 oktober 2024 organiseerden Taal Doet Meer en het Spoorwegmuseum samen de negende editie van Utrechters Praten Met Utrechters (UPMU). Een bijzondere ontmoetingsavond waar museumcollega’s en stadsgenoten met een taalachtergrond elkaar écht leerden kennen.

In de Wachtkamer 3e klasse genoten deelnemers van een gezamenlijk diner. De helft van de aanwezigen was werkzaam bij het museum, de andere helft oefent de Nederlandse taal. Door middel van speelse vragen en persoonlijke gesprekken ontstonden er verrassende connecties en mooie gesprekken over cultuur, reizen en het dagelijks leven in Utrecht.

Met vragen als “Wat is de langste treinreis die je ooit maakte?” werd het ijs gebroken. Het doel van UPMU is simpel: meer wederzijds begrip en verbondenheid creëren tussen Utrechters. Het Spoorwegmuseum draagt hier graag aan bij door ruimte te bieden voor dialoog, ontmoeting en inclusie. De avond werd warm ontvangen en smaakte duidelijk naar meer.

Hulphonden

Trainingslocatie

Op maandag 29 juli verwelkomde het Spoorwegmuseum het KNGF met trainers en hulphonden. Het museum fungeerde als trainingslocatie, waar de honden leerden omgaan met drukte en prikkels. In ruil daarvoor ontvingen we waardevolle adviezen over onze toegankelijkheid. Een mooie en leerzame samenwerking.

Gelijke kansen met JINC

In samenwerking met JINC ontving het Spoorwegmuseum op 3 december 11 leerlingen van het Kentalis College voor een Bliksemstage. JINC zet zich in voor gelijke kansen op de arbeidsmarkt, en het museum draagt hier graag aan bij door jongeren kennis te laten maken met verschillende beroepen.

De leerlingen werden ontvangen in de Koninklijke Wachtkamer, kregen een eigen ‘Team Spoorwegmuseum’-pasje en doken vervolgens het museum in. Ze hielpen mee bij publieksfuncties, kregen een rondleiding achter de schermen, en volgden korte workshops van de museumdocenten. Zo ontdekten ze spelenderwijs hoe divers het werk in een museum kan zijn.

Het Fluwelen Handvat

Leenfiets

Het Spoorwegmuseum beschikt sinds 2024 over een handige leenfiets, mogelijk gemaakt door ondernemingsvereniging Het Fluwelen Handvat. Met een zwart krat en bruin zadel staat de fiets klaar, vooral handig voor medewerkers die van buiten Utrecht komen.

Wandelroute

Op 15 maart 2024 werd de Historische Wandeling Oost feestelijk geopend. Deze wandelroute van 4 kilometer is een initiatief van Het Fluwelen Handvat en Sterre & Stad, en voert langs 23 panden met een bijzondere geschiedenis – waaronder ook het Maliebaanstation.

Langs monumentale gebouwen, statige lanen, parken en verborgen uitkijkjes ontdek je de geschiedenis van Utrecht-Oost. Bij elk pand vind je een messing paneel met toelichting. Via de website historischewandelingoost.nl zijn uitgebreidere verhalen te lezen. Ook bij het Spoorwegmuseum is een bord met QR-code geplaatst dat de geschiedenis van het Maliebaanstation belicht.

Organisatieversterking

Het Spoorwegmuseum ontving in december 2024 een mooie bijdrage van het VSBfonds voor een organisatieversterking ten behoeve van het masterplan. De middelen zijn bedoeld voor het ontwikkelen van een developmentstrategie en programmamanagement.  

De parallel tussen het VSBfonds en het Spoorwegmuseum is bijna één op één te maken. Geworteld in Utrecht en nauw betrokken bij het stimuleren van cultuurdeelname voor alle Nederlanders. Omdat meedoen niet alleen kan zorgen voor persoonlijke groei door onontdekte talenten, maar ook sociale samenhang bevordert. Tevens zien we het VSBfonds als een fonds dat door een interventie in een bestaande organisatie een duurzame verandering teweeg kan brengen. Een organisatie als het Spoorwegmuseum, dat als drive heeft om ook in de toekomst de universele herkenbare collectie en verhalen te delen met een groep die vaak bij ons voor het eerst deelneemt aan cultuur, lijkt de ultieme fit voor het VSBfonds te zijn. 

Het museum kijkt vooruit. Daarvoor was het nodig om de huidige exploitatie te analyseren en daar lessen uit te trekken voor de toekomst. We zijn ontzettend verheugd dat het doorlichten van de exploitatie ons pro bono is aangeboden door Andersson Elffers Felix (AEF). 

Bijdrage RABO Stimuleringsfonds

Dankzij een bijdrage van €30.000 van het RABO Stimuleringsfonds zet het Spoorwegmuseum een grote stap in de verduurzaming van de verlichting. De overstap naar LED-verlichting bespaart tussen de 60 en 80% aan energie en verbetert tegelijkertijd de presentatie van de collectie en de beleving van het museumbezoek.

Verlichting die werkt én bespaart
De conventionele theaterspots maken plaats voor energiezuinige LED-armaturen, met een veel langere levensduur en lager verbruik. In totaal worden 280 lichtbronnen vervangen, waarvan het merendeel een hoog vermogen van 575 watt had. Dankzij de slimme aansturing brandt de verlichting alleen waar en wanneer het nodig is.

Een toekomstbestendige museumervaring
De nieuwe verlichting draagt bij aan de verduurzamingsambitie van het Spoorwegmuseum én aan een aantrekkelijker museumbezoek. De historische treinen worden mooier uitgelicht, de sfeer wordt verbeterd en de verlichting ondersteunt de routing en inrichting tijdens evenementen. Directeur Leontien Lems noemt het een belangrijke eerste stap naar een duurzamer museum.

Netwerken

Het Spoorwegmuseum participeert in de volgende (inter-)nationale overlegstructuren:

  • Nederlandse Museumvereniging (NMV)
  • Club van Elf
  • Samenwerkende Utrechtse Musea (SUM)
  • International Association of Transport and Communications Museums (IATM)
  • Vereniging van wetenschapsmusea en science centers (VSC)
  • Centrum Management Utrecht (CMU)
  • Erfgoedcommissie NS
  • WO2Net/Netwerk Oorlogsbronnen
  • Klankbordgroep NS in WOII
  • Fotogenootschap Nederland
  • Historisch Railvervoer Nederland