
Financiën en exploitatie
Exploitatieresultaat
Het Spoorwegmuseum sluit het boekjaar af met een negatief exploitatiesaldo van € 442.067. Dit is € 49.141 beter dan het negatieve exploitatiesaldo dat was begroot voor het jaar.
De verwachte baten waren in de begroting al bijgesteld ten opzichte van het vorige boekjaar. Het museum heeft het afgelopen jaar met 409.735 bezoekers minder bezoekers ontvangen dan in het topjaar 2023. Verder is de verhuur van ruimtes in het museum als ondersteunende inkomstenbron beter in balans gebracht, waardoor deze activiteiten beter gescheiden blijven van de museale functie. De lagere omzet uit reguliere bezoek en zakelijk verhuur heeft bijgedragen aan het verlies. Het museum heeft geen overheidssubsidies tot zijn beschikking. In 2024 heeft het museum wel exploitatie- en projectsubsidies mogen ontvangen.
De kosten van met name het personeel zijn het afgelopen jaar sterk gestegen. De personele lasten zijn door een nieuwe CAO fors gestegen ten opzichte van 2023. Verder waren de kosten voor het tijdelijk invullen van posities niet voldoende begroot. Op alle vlakken wordt het museum geconfronteerd met oplopende kosten. Deze zijn afgelopen jaar deels opgevangen door het beperken van marketingkosten en het uitstellen van onderhoud aan rollend materieel.
Reguliere financiële bijdragen
In 2024 is het Spoorwegmuseum wederom gesteund door haar vaste partners NS, ProRail en de Vriendenloterij. NS en ProRail hebben gezamenlijk een bijdrage van € 1.900.447 gedaan ter dekking van de exploitatie en een additionele bijdrage voor het digitaliseringsproject 'De registratiefabriek'. De bijdrage van de VriendenLoterij bestaat uit een vaste bijdrage van € 350.000 en een bijdrage uit geoormerkt werven van € 360.596. De geoormerkte bijdrage is gebaseerd op het aantal VriendenLoterij deelnemers dat ervoor heeft gekozen om direct voor het Spoorwegmuseum mee te spelen.

Het Spoorwegmuseum wil de deelnemers van de VriendenLoterij hartelijk danken voor deze mooie bijdrage. In 2024 wordt dankzij de deelnemers van de VriendenLoterij maar liefst 152 miljoen euro aan 64 culturele partners en ruim 4.300 goede doelen, clubs en verenigingen geschonken.
Op de foto reikt Hoofd Marketing en Partnerships van de VriendenLoterij Geert Friebel de cheque uit aan Leontien Lems. (foto: Jurgen Jacob Lodder)
Financiële positie
Liquiditeit
De liquiditeiten van het Spoorwegmuseum zijn licht gestegen ten opzichte van 2023. De liquide middelen zijn vrijelijk beschikbaar voor de exploitatie van het museum. De liquiditeitsratio is wel gedaald van 3,1 naar 2,2.
Solvabiliteit
De solvabiliteit is sterk verbeterd. Hieraan ligt een stelselwijziging ten grondslag waarbij de kosten voor groot onderhoud niet langer worden verwerkt via een voorziening, maar verwerkt worden via de boekwaarde van een actief. Tot 2024 werd voor groot onderhoud een voorziening aangehouden, aan het begin van 2024 is deze voorziening vrijgevallen ten gunste van het eigen vermogen. Hierdoor is de solvabiliteit gestegen van 24% naar 66%. Door deze stelselwijziging wordt een beter beeld gegeven van de organisatie en maakt duidelijk dat het museum over voldoende vermogen beschikt.
Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen is door de stelselwijziging ook toegenomen van 11,5% naar 29,2%. Het weerstandsvermogen heeft de aandacht en moet hoger komen te liggen.
| Ratio's | 2024 | 2023 |
| Liquiditeit (Vlottende activa / Kortlopende schulden) | 2,2 | 3,1 |
| Solvabiliteit (Eigen vermogen / Totaal vermogen) | 66,3% | 24,4% |
| Weerstandsvermogen (Eigen vermogen / Totale baten) | 29,2% | 11,5% |
Vooruitblik
Begroting
Ook voor 2025 is het niet gelukt op verantwoorde wijze een begroting met een positieve exploitatie samen te stellen. Ondanks grote inspanningen om budgetten door de hele organisatie scherp tegen het licht te houden en op vele plekken te snijden is in de huidige organisatie niet mogelijk meer te besparen zonder afbreuk te doen aan het museum.
De Raad van Toezicht heeft zijn goedkeuring gegeven om met een begroting aan de slag te gaan met een negatief exploitatieresultaat van € 92.813. Hierbij is ook een opdracht uitgegeven om met maatregelen te komen om te komen tot een toekomstbestendige exploitatie voor de komende jaren.
Voor 2025 wordt rekening gehouden met 400.000 reguliere bezoekers.
| Begroting 2025 | 2024 | |
| Baten | ||
| Entreegelden | 5.286.790 | 4.734.199 |
| Bijdragen overige activiteiten | 1.535.000 | 2.397.023 |
| Subsidie en sponsoring | 3.301.670 | 2.724.168 |
| Financiële baten | - | 27.007 |
| Overige baten | 100.872 | 84.441 |
| Totaal baten | 10.224.332 | 9.966.838 |
| Lasten | ||
| Personeel | 5.010.333 | 5.418.167 |
| Afschrijvingslasten | 141.264 | 124.338 |
| Huisvesting | 1.995.990 | 1.785.750 |
| Exploitatie | 548.420 | 585.955 |
| Administratie & beheer | 217.522 | 223.590 |
| ICT | 467.815 | 544.816 |
| Collectie, beheer & behoud | 381.500 | 371.958 |
| Marketing & communicatie | 1.046.300 | 1.185.865 |
| Strategieprojecten | 500.000 | 157.679 |
| Financiële lasten | 8.000 | 10.786 |
| Totaal lasten | 10.317.144 | 10.408.904 |
| Exploitatieresultaat | -92.813 | -442.067 |
Vooruitblik 2025
Ondanks de uitdaging op financieel vlak zit het museum niet stil. Zo is het museum van start gegaan met het project om het museum op te frissen en de wayfinding te verbeteren. Verder wordt in 2025 een nieuwe permanente presentatie geopend in de Spoortuin: Spoordieren.
Dieren en het spoor delen dezelfde ruimte wat soms tot uitdagingen leidt. Denk aan ooievaars die nesten bouwen op bovenleidingen en dassen die burchten graven onder het spoor. Welke innovaties en maatregelen zijn er om spoor en dier in balans te houden? De presentatie richt zich op gezinnen met kinderen in de leeftijd 4 t/m 8 jaar.